AT BİNİCİLİĞİ

 

“At Türkün kanıdır” (Kaşgarlı Mahmud).

“Atı ilk evcilleştirip binek haline getiren Türk-Moğol halklarıdır” (W. Koppers).

“Eski Türkler günlük ihtiyaçlarını dahi at üstünde giderirlerdi. Bunlar adeta doğuştan binici ve asker kavimlerdir” (W. Schmith).

Batının iyi eğitim almış şövalyeleri dahi sıradan bir Türkmen kadını kadar ancak ata binebilir. Türkmenler atla bütünleşmişlerdir” (E. A. Thompson).

“Bir Türk kabilesindeki atın mevcudu, belki de dünyanın tümünde yoktur…” (IX. Yüzyıl P. Cebrini)…

Türk Dünyası binicilik sporlarıyla ilgili yapılan bilimsel çalışmalar, (unutulmuş, unutulmaya yüz tutmuş ve yapılmakta olanları ile yaş ve cinsiyet ayırmaksızın) toplam 48 adet olduğunu göstermektedirler (M. Türkmen & M. Saralaev). Büyük çoğunluğunun Büyük Asya coğrafyasında, çok azının ise Küçük Asya (Anadolu)’da yapıldığı görülmektedir.

  • Unutulmuş Binicilik Sporları (Geçmişte Yapılmış Günümüzde Yapılmayanlar):
    • Atlı Avcılık (Salburun, Cırga Tartuu, Bürküt ve Taz Salmay vb.);
    • Cündilik Hünerleri/ At Üzerinde Akrobasi (Yiğitleme/Cigitovka vb.);
    • Çevgan (Çöğen, Çevgen/ Polo);
    • Keçeye Kılıç Vurmak (Bas Urmay/Ser Almay);
    • Mızrak Oyunu/Süngü Oyunu (Sayış/ Saiş- Er ve Ayel Saiş);
    • Atlı Atışlar (Kabağa-Altın Tavuğa Ok Atma, Cambı Atmay vb.);
    • Oğdarmak /Oğdarışbak/Eniş (At üstünde güreş);
    • Post Kapma (Kön Almak);
    • Gümüş Almak/ Tıyın Almay (koşan at üzerinden yerdeki bozuk parayı almak).

 

  • Unutulmaya Yüz Tutmuş Binicilik Sporları (Günümüzde Nadiren Yapılanlar):
    • Cop Atlatmak/ Mısır odunu oyunu;
    • Çıplak At Yarışı (Yapıldak Yarış/Yenisey Çabış);
    • Papağ (Papağa-Ödüle-Tavuğa At Sürme);
    • Sağmen Yarış/Cırıt (Düğünlerde kısa mesafelerde at koşturmak);
    • Çıplak (Ypıldak) At Yarışlar (üzerinde eyeri olmayan atlarla yarışmak).

Günümüzde yapılan çeşitli atlı gösterilerden örnekler

 

 

Çevgan